Wereldoorlogen

1900 tot 1945 n. Chr.

Eerste Wereldoorlog
Ons land neemt niet deel aan de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), waardoor er weinig over te melden is. Wel houden soldaten aan de kust de wacht. Voor hen zijn betonnen onderkomens gebouwd, die vanaf 1940 zijn hergebruikt. Kustplaats Castricum heeft in die zin te lijden onder de oorlog doordat het toerisme erdoor terugliep.

Tweede Wereldoorlog
In 1933 komt in Duitsland Adolf Hitler aan de macht. Hij is de leider van de NSDAP, die jodenhaat propageert. De partij profiteert van de rancune van veel Duitsers over de vernederende manier waarop Duitsland behandeld was na de Eerste Wereldoorlog. Hitler wil van Duitsland het machtigste land van Europa maken. Eerst richt hij zijn aanvallen op Oostenrijk, Tsjecho-Slowakije en Polen, vervolgens wil hij Duitslands grote tegenstander in West-Europa uitschakelen: Frankrijk. In de aanval op Frankrijk willen zij ook Nederland en België bezetten. Het Nederlandse leger is veel te zwak om de Duitse aanval te kunnen afslaan. Nadat de Duitsers het centrum van Rotterdam hebben gebombardeerd en dreigen andere steden dezelfde behandeling te geven, besluit de Nederlandse legerleiding te capituleren. De regering en de koningin zijn toen al uitgeweken naar Engeland.

Aanvankelijk lijkt de bezetting mee te vallen, maar al snel wordt duidelijk wat onvrijheid betekent. Nederlandse mannen worden gedwongen in Duitse fabrieken te werken. Ook worden mensen zonder vorm van proces opgesloten in gevangenissen en concentratiekampen. Vooral joden worden vervolgd. De Duitse bezetter transporteert meer dan 100.000 joodse mannen, vrouwen en kinderen in goederentreinen vanuit Nederland naar concentratiekampen, waar de meesten worden vermoord.

Atlantikwall
De Duitse verdediging in West-Europa is zwak als het gehele leger vecht aan het oostfront in 1940. Daarom begint in 1941 de bouw van de ‘Neue Westwall’, ofwel Atlantikwall. De bedoeling is een verdedigingslinie te bouwen van Noorwegen tot Noord-Spanje met 15.000 bunkers en op deze manier een zogenaamde parelketting uit beton te creëren. Zover is het nooit gekomen. Op het moment dat de bouw wordt gestaakt, na de invasie in Normandie in juni 1944, zijn 10.273 bunkers klaar en nog 799 in aanbouw. Voor de bouw van de Atlantikwall zijn op Castricums grondgebied verscheidene huizen gesloopt. Alle Castricummers, met uitzondering van land- en tuinbouwers, moeten in 1942 gedwongen hun huis en dorp verlaten. Het inwonertal van het dorp daalt daardoor tijdens de oorlog van bijna 9.000 naar zo’n 3.000 in 1944. En om een ruimer schootsveld te krijgen worden door de bezetter 267 panden afgebroken. Ook het ziekenhuis Duin en Bosch is met zijn 800 patiënten ontruimd.

Na de oorlog is er een klein gedeelte van de Atlantikwall overgebleven. Men probeert zoveel mogelijk ervan te vernietigen, maar de overheid subsidieert alleen sloop als het nodig is om het normale leven te hervatten. Daarom zijn de meeste restanten te vinden in natuurgebieden. Sommige onderdelen van de Atlantikwall worden ook voor andere doeleinden gebruikt. In De Vrije Alkmaarder van 1 mei 1946 staat dat het prikkeldraad van de vroegere verdedigingslinie wordt verdeeld onder boeren die door de oorlog gedupeerd zijn. Ook is er nog wat zichtbaar van de antitankgracht.

kunstbunker
Tijdens de Tweede Wereld Oorlog moeten diverse wereldberoemde schilderijen op veilige, bomvrije plekken worden ondergebracht. Daarom verbergt men op 14 mei 1940 het schilderij ‘De Nachtwacht’ van Rembrandt voorlopig in een betonnen schuilkelder in de Castricumse duinen. Maar niet alleen De Nachtwacht, ook schilderijen van Van Gogh en vele andere kunstschatten worden hier tijdelijk opgeslagen. Om beschadigingen te voorkomen worden de schilderijen uit hun lijst gehaald en opgerold. De Castricummers gebruiken de bunker later als aardappel opslagplaats.

wederopbouw
Na de Tweede Wereldoorlog, waarin de Duitse bezetters een groot aantal woningen afbreken en veel Castricummers geëvacueerd zijn, wordt begonnen aan de wederopbouw. Het wederopbouwplan waarin de nieuwe woonwijken worden gepland, heeft in belangrijke mate het gezicht van het dorp bepaald. Er wordt gestreefd naar het karakter van forensendorp met als middelpunt een grote brink. De tuinbouw wordt verdreven door woningbouw. Vooral in de zestiger jaren besluiten veel agrariërs te stoppen. Velen gaan bij Hoogovens werken. Zo loopt de agrarische productie steeds meer terug. In 1967 wordt de veiling opgeheven en is Castricum tuindersdorp af. De wederopbouw leidt tot een explosieve bevolkingsgroei. Plan Kooiweg, Molendijk en Noorend worden gerealiseerd. Er is in deze tijd maar weinig aandacht voor cultuurhistorische elementen. Wegen worden rechttoe rechtaan neergelegd en kenmerkende boerderijen gesloopt. Rond de zeventiger jaren stagneert deze groei en blijft het inwonertal vrijwel gelijk. Wel worden onder andere het zwembad, winkelcentrum Geesterduin, een nieuwe bibliotheek, sporthal en nieuwe basisscholen gebouwd. Castricum is vooral een woongemeente met minimale mogelijkheden voor bedrijven. Het wordt wel het ‘vrouwendorp’ genoemd, omdat het merendeel van de mannelijke bevolking ’s morgens uit Castricum vertrekt en pas ’s avonds weer terugkeert. In 1984 wordt dan toch een bedrijventerrein gerealiseerd van 6 hectare groot. Dit bedrijventerrein krijgt de naam Castricummerwerf. In 1985 wordt gestart met het laatste grote uitbreidingsplan van Castricum: bestemmingsplan Albert’s Hoeve. Daarmee zou alle bouwmogelijkheid binnen het provinciale streekplan zijn benut. Cultuurhistorische elementen blijven waar mogelijk behouden en getracht wordt met eigentijdse bebouwing, veel water en aparte brugontwerpen een opvallende wijk te creëren. In de loop van de voorbije eeuw trekt Castricum vele nieuwe bewoners, het wordt een dorp van gepensioneerden en renteniers, tezamen met forensen. Ook raakt het dorp verder in trek bij vakantiegangers.

In 2002 zijn de gemeenten Castricum, Akersloot en Limmen gefuseerd. Aan de fusie ligt een strategische visie voor de nieuwe gemeente ten grondslag, maar uiteindelijk is na de fusie een nieuwe toekomstvisie ontwikkeld. Eindresultaat is de nota ‘Buitengewoon Castricum’ waarin gekozen wordt voor consolidatie van het inwonersaantal van rond 35.000 met de hieraan gerelateerde voorzieningen.